શું અનુભવ થઈ શકે?

માસિકથી રોજનાં કામ અટકે, સુરક્ષા સામગ્રી વારંવાર ભીની થાય, સામાન્ય કરતાં લાંબું ચાલે કે મોટા ગઠ્ઠા આવે તો લોહી વધુ હોઈ શકે. એનિમિયાથી થાક, શ્વાસ ચઢવો કે ચક્કર આવે. મોટું ગર્ભાશય દબાણ, વારંવાર પેશાબ કે કબજિયાત આપી શકે.

ગર્ભાશય અને અંડાશય

ગર્ભાશય અને અંડાશય

અંગ સમજવા માટે સરળ ચિત્ર. કદ અને સ્થાન સાંકેતિક છે. ચિત્ર તમારાં લક્ષણનું કારણ કે જરૂરી સારવાર નક્કી કરતું નથી.

કયાં કારણો હોઈ શકે?

ફાઇબ્રોઇડ ગર્ભાશયના સ્નાયુની બિન-કેન્સર ગાંઠ છે, પણ એકમાત્ર કારણ નથી. હોર્મોનના ફેરફાર, પોલિપ, એડેનોમાયોસિસ, લોહી જામવાની સમસ્યા અને દવા પણ કારણ છે. પરિસ્થિતિ મુજબ ગર્ભાવસ્થાનું રક્તસ્રાવ અને ઓછું સામાન્ય કેન્સર વિચારાય છે. ઇતિહાસ, તપાસ, લોહીની ગણતરી અને અલ્ટ્રાસાઉન્ડ માર્ગ બતાવે છે.

ડૉક્ટરનો સંપર્ક ક્યારે કરવો?

રોજિંદું જીવન અસર પામે, માસિક વચ્ચે કે સંબંધ પછી લોહી આવે અથવા રજોનિવૃત્તિ પછી લોહી વહે તો ડૉક્ટરને બતાવો. ભારે લોહી સાથે બેભાનપણું, છાતીનો દુખાવો કે ખૂબ શ્વાસ ચઢે તો 108 પર ફોન કરો. શક્ય ગર્ભાવસ્થામાં લોહી અને વધારે દુખાવાને સામાન્ય માસિક ન માનો.

કઈ માહિતી અને તપાસ મદદરૂપ છે?

રક્તસ્રાવના દિવસો, પૅડ કે અન્ય સાધન કેટલી વાર બદલવું પડે છે, ગઠ્ઠા, દુખાવો અને માસિક વચ્ચેના રક્તસ્રાવની નોંધ રાખો. ગર્ભાવસ્થાની શક્યતા, દવાઓ અને આગળ ગર્ભધારણની યોજના જણાવો. બ્લડ કાઉન્ટથી લોહીની ઊણપ તપાસી શકાય; રક્તસ્રાવની સારવાર સાથે આયર્નની પણ જરૂર પડી શકે.

પેલ્વિક અલ્ટ્રાસાઉન્ડથી ફાઇબ્રોઇડનું કદ અને સ્થાન જાણી શકાય. રક્તસ્રાવની રીત અને ઇતિહાસ પ્રમાણે સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત ગર્ભાશયની અંદર જોવાની તપાસ કે પેશીનો નમૂનો સૂચવી શકે. પસંદગીની પ્રક્રિયાઓનું આયોજન કરવામાં MRI મદદ કરી શકે; દરેક દર્દીને દરેક તપાસ જરૂરી હોતી નથી.

ઇન્ટરવેન્શનલ રેડિયોલોજી કેવી રીતે મદદ કરે?

દવાઓ, હોર્મોન અને ઑપરેશન મહત્વના વિકલ્પ છે. લક્ષણનું કારણ ફાઇબ્રોઇડ સાબિત થાય તો IRમાં ગર્ભાશય ધમની એમ્બોલાઇઝેશન પસંદ થઈ શકે. કેટલાક કિસ્સામાં ગરમીથી એબ્લેશન પણ વિકલ્પ છે; ગર્ભધારણની યોજના જણાવો. આ પ્રેક્ટિસમાં માઇક્રોવેવ ફાઇબ્રોઇડ એબ્લેશન પ્રોક્ટરની મદદથી શરૂ કરવાની યોજના છે, તેને અગાઉ કરેલા કેસનો અનુભવ બતાવાયો નથી.

સારવારના વિકલ્પો કેવી રીતે સરખાવાય?

નિર્ણયમાં રક્તસ્રાવ, દબાણનાં લક્ષણો, લોહીની ઊણપ, ફાઇબ્રોઇડનું સ્થાન અને તમારી પ્રાથમિકતાઓ ધ્યાનમાં લેવાય. દેખરેખ, દવાઓ કે હોર્મોન ધરાવતું ગર્ભાશયમાં મુકાતું સાધન, ફાઇબ્રોઇડ કાઢવું, ગર્ભાશય કાઢવું, એમ્બોલાઇઝેશન કે યોગ્ય એબ્લેશન વિકલ્પ હોઈ શકે.

હેતુ રક્તસ્રાવ ઘટાડવાનો, દબાણ ઓછું કરવાનો કે ગર્ભાવસ્થાની યોજનામાં મદદ કરવાનો છે તે પૂછો. ગર્ભાશય જળવાય એટલે ગર્ભધારણની ખાતરી મળતી નથી. એમ્બોલાઇઝેશન કે એબ્લેશન પસંદ કરતાં પહેલાં સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત અને ઇન્ટરવેન્શનલ રેડિયોલોજિસ્ટ સાથે ભાવિ ગર્ભાવસ્થા વિશે ચર્ચા કરો.

સામાન્ય પ્રશ્નો

સ્કેનમાં ફાઇબ્રોઇડ દેખાય તો સારવાર હંમેશાં જરૂરી છે?

ના. હેરાન કરતાં લક્ષણો ન હોય તો દેખરેખ પૂરતી હોઈ શકે. માત્ર કદથી નિર્ણય થતો નથી; સ્થાન, લક્ષણો, બ્લડ કાઉન્ટ અને ગર્ભાવસ્થાની યોજના પણ મહત્વનાં છે.

એબ્લેશન કહેવાતી બધી સારવાર એકસરખી છે?

ના. એન્ડોમેટ્રિયલ એબ્લેશન રક્તસ્રાવ ઘટાડવા ગર્ભાશયની અંદરની પરત પર થાય છે; ફાઇબ્રોઇડ એબ્લેશન ગાંઠની પેશીને લક્ષિત કરે છે. આગળ ગર્ભધારણ ઇચ્છતા હો તો એન્ડોમેટ્રિયલ એબ્લેશન યોગ્ય નથી. કઈ સારવાર સૂચવાય છે અને ગર્ભાવસ્થા પર તેની શું અસર થઈ શકે તે પૂછો.

આગળની ઉપયોગી માહિતી

આગળ વાંચો: વિગતવાર તપાસ અને સારવારના વિકલ્પો

વધુ માસિક રક્તસ્રાવ કે પેટના નીચેના ભાગમાં દબાણ (અંગ્રેજીમાં) →

દર્દીઓ માટે સંદર્ભ

સંદર્ભ અંગ્રેજીમાં છે.

આ શૈક્ષણિક માહિતી છે, નિદાન નહીં. આપેલાં કારણો ઉદાહરણ છે, સંપૂર્ણ યાદી નહીં. તપાસ અને સારવાર વ્યક્તિગત મૂલ્યાંકનથી નક્કી થાય.